Εθνικό Σύστημα Ασφάλισης Υγείας (“ΓεΣΥ”)
Εισαγωγή
Το Εθνικό Σύστημα Ασφάλισης Υγείας (“ΓεΣΥ”) εισάγεται στην Κύπρο το 2019 και αλλάζει το υπάρχον σύστημα δημόσιας υγείας. Οι ασθενείς θα έχουν την ελευθερία να επιλέγουν τον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης, τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από τον δημόσιο τομέα υγειονομικής περίθαλψης, από τους παρόχους που είναι εγγεγραμμένοι στον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ).
Το ΓεΣΥ είναι ένα εθνικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, το οποίο χρηματοδοτείται κυρίως μέσω υποχρεωτικών εισφορών εργαζομένων, εργοδοτών, αυτοαπασχολούμενων, συνταξιούχων, ατόμων που κερδίζουν άλλα είδη εισοδήματος και της κυβέρνησης.
Δικαιούχοι για παροχή υγειονομικής περίθαλψης
Οι δικαιούχοι για συμμετοχή σε ΓεΣΥ, όπως ορίζονται στη σχετική νομοθεσία, παρατίθενται παρακάτω:
1. πολίτης της Κύπρου
2. πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι μισθωτός ή μη μισθωτός στην Κύπρο ή που διατηρεί το καθεστώς αυτό ή έχει αποκτήσει το δικαίωμα μόνιμης διαμονής στην Κύπρο
3. υπήκοος τρίτης χώρας ο οποίος έχει αποκτήσει νόμιμα το δικαίωμα μόνιμης διαμονής του στις περιοχές που ελέγχει η Κυπριακή Δημοκρατία
4. υπήκοος τρίτης χώρας που έχει αποκτήσει θεμιτό δικαίωμα ίσης μεταχείρισης στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης
5. αναγνωρισμένος πρόσφυγας ή πρόσωπο με καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας
6. τα μέλη των οικογενειών των προσώπων που αναφέρονται στις παραγράφους 1,2 και 4 ανωτέρω
7. τα μέλη των οικογενειών των προσώπων που ορίζονται στην παράγραφο 3 ανωτέρω και έχουν αποκτήσει νόμιμα το δικαίωμα μόνιμης διαμονής στις περιοχές που ελέγχονται από την Κυπριακή Δημοκρατία
8. κάθε πολίτης της Κύπρου που έχει τη συνήθη διαμονή του στην επικράτεια των Βρετανικών Κυριαρχικών Περιοχών της Κύπρου και οποιουδήποτε μέλους της οικογένειάς τους
Μέλος της οικογένειας “σημαίνει σύζυγος, παιδιά ηλικίας κάτω των 21 ετών καθώς και παιδιά ηλικίας άνω των 21 ετών τα οποία εξαρτώνται από το εν λόγω πρόσωπο.
Έναρξη καταβολής των συνεισφορών του ΓεΣΥ
Η καταβολή των εισφορών αρχίζει την 1η Μαρτίου 2019 και αρχικά οι εισφορές θα καλύπτουν μόνο εξωτερικούς ασθενείς, ενώ από την 1η Μαρτίου 2020 οι εισφορές θα αυξηθούν για να καλυφθούν τόσο οι εξωτερικοί ασθενείς όσο και οι νοσηλευτές.
| Category | Applied on | 1/3/19 | 1/3/20 | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Employees | Own emoluments | 1,70% | 2,56% |
| 2 | Employees | Employees emoluments | 1,85% | 2,90% |
| 3 | Self-Employed | Own income | 2,55% | 4,00% |
| 4 | Pensioners | Pension | 1,70% | 2,56% |
| 5 | Person holding office* | Remuneration | 1,70% | 2,56% |
| 6 | Republic of Cyprus or Natural/Legal person responsible for the remuneration of persons holding an office | Remuneration | 1,85% | 2,90% |
| 7 | Person earning rental,interest, dividend and other income | Rental, Interest, Dividend income etc | 1,70% | 2,56% |
| 8 | Republic Consolidated Fund | Emoluments/Pensions of persons 1,3,4,5 | 1,65% | 4,70% |
Η Κυπριακή Δημοκρατία συμβάλλει στα ΓεΣΥ με ποσοστό 1,65% από την 1η Μαρτίου 2019 (αύξηση 4,70% από την 1η Μαρτίου 2020) στις εισφορές που καθορίζονται στις κατηγορίες α), γ), δ) και ε) ) παραπάνω.
Ορισμός υπαλλήλου
- Ο νόμος περί κοινωνικής ασφάλισης ορίζει ως μισθωτό πρόσωπο που ασκεί ασφαλιστική απασχόληση όπως ορίζεται στον Πρώτο Πίνακα του Νόμου και η οποία παρατίθεται κατωτέρω:
- την απασχόληση στην Κύπρο προσώπου βάσει σύμβασης εργασίας ή μαθητείας ή υπό τέτοιες συνθήκες, όπου μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι υπάρχει σχέση εργοδότη και εργαζομένου, συμπεριλαμβανομένης της απασχόλησης στο Γραφείο της Δημοκρατίας
- την απασχόληση προσώπου με σύμβαση ή υπό τις περιστάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 ανωτέρω, εφόσον το εν λόγω πρόσωπο έχει τη συνήθη διαμονή του στην Κύπρο και χρησιμεύει ως πλοίαρχος ή μέλος πληρώματος πλοίου υπό τη σημαία της Δημοκρατίας ή ως κυβερνήτης ή μέλος πληρώματος αεροσκάφος, του οποίου ο κύριος ή διαχειριστής έχει την κύρια έδρα της στην Κύπρο
- την απασχόληση προσώπου σε οποιαδήποτε φυλακή της Δημοκρατίας που εκτίει φυλάκιση
- εκπαίδευση ενός ατόμου στην Κύπρο με βάση πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης
- η απασχόληση ενός προσώπου υπό οποιεσδήποτε συνθήκες σε ιδιωτική εταιρεία, στην οποία είναι μέτοχος
- άσκηση της λειτουργίας του κλήρου
- απασχόληση πολίτη της Κύπρου σε διπλωματικές αποστολές της Κύπρου στο εξωτερικό, με καθεστώς τοπικού προσωπικού, εφόσον δεν είναι ασφαλισμένος σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους υποδοχής
Ως απαλλασσόμενες από την υπηρεσία απασχολήσεις θεωρούνται:
- απασχόληση οποιουδήποτε μέλους των ναυτικών, στρατιωτικών και αεροπορικών δυνάμεων της κυβέρνησης άλλης χώρας εκτός της Κύπρου
- την απασχόληση στη δημόσια ή διπλωματική υπηρεσία της κυβέρνησης άλλης χώρας εκτός της Κύπρου, όταν ο μισθωτός μισθώνεται εκτός Κύπρου
- απασχόληση στην υπηρεσία του συζύγου του απασχολούμενου προσώπου
- απασχόληση ατόμου που δεν έχει μόνιμη κατοικία στην Κύπρο ή σε άλλο κράτος μέλος, σε υπηρεσία του εργοδότη που δεν έχει ούτε τη συνήθη διαμονή του ούτε την έδρα του στην Κύπρο ούτε την έδρα της επιχείρησης στην Κύπρο
- γεωργική απασχόληση στην υπηρεσία του πατέρα ή της μητέρας
Τρόπος πληρωμής των εισφορών και ευθύνη για την πληρωμή/έκπτωση τους
- Οι εισφορές των εργαζομένων στο ΓεΣΥ θα αφαιρεθούν από τον εργοδότη από τα συνολικά κέρδη των εργαζομένων (όπως ορίζονται στον νόμο περί κοινωνικών ασφαλίσεων) και, μαζί με τις εργοδοτικές εισφορές, θα καταβληθούν στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, όπως στην περίπτωση του αντίστοιχες εισφορές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Οι μέγιστες ετήσιες ασφαλιστέες αποδοχές για υπαλλήλους που ισχύουν για τους σκοπούς των εισφορών του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν ισχύουν στην περίπτωση του ΓεΣΥ.
- Οι εισφορές των αυτοαπασχολούμενων στο ΓεΣΥ σχετικά με τα ποσά των ασφαλιστέων αποδοχών που προβλέπονται για τις εισφορές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων καταβάλλονται στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ενώ οι εισφορές επί των εισοδημάτων των αυτοαπασχολούμενων πέραν αυτών των ποσών καταβάλλονται στον φορολογούμενο.
- Οι συνεισφορές του ΓεΣΥ στις συντάξεις αφαιρούνται από το πρόσωπο που καταβάλλει τις συντάξεις και καταβάλλονται στον φορολογούμενο, πλην των συντάξεων που καταβάλλονται στους συνταξιούχους από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, τα οποία αφαιρούνται από τη σύνταξη και καταβάλλονται στο ΓεΣΥ. Οι εισφορές για συντάξεις που εισπράττονται από το εξωτερικό καταβάλλονται στον αρμόδιο για θέματα φορολογίας από τον ίδιο τον συνταξιούχο.
- Οι συνεισφορές του ΓεΣΥ στις αμοιβές των αξιωματικών αφαιρούνται από τη Δημοκρατία ή το πρόσωπο που καταβάλλει την αμοιβή και καταβάλλονται στον φορολογούμενο.
- Οι συνεισφορές του ΓεΣΥ σε μερίσματα ή τόκους που εισπράττονται από ιδιώτες από πηγές εντός της Κύπρου αφαιρούνται από τον πληρωτή (όπως στην περίπτωση της ειδικής εισφοράς για την άμυνα στο σχετικό εισόδημα) και καταβάλλονται στον φορολογούμενο.
- Οι συνεισφορές του ΓεΣΥ στα ενοίκια που εισπράττει ένα άτομο από πηγές εντός της Κύπρου αφαιρούνται από τον πληρωτή, υπό την προϋπόθεση ότι ο πληρωτής είναι εταιρία, σύμπραξη, Κυπριακή Δημοκρατία ή τοπική αρχή (όπως στην περίπτωση ειδικής αμυντικής εισφοράς) και καταβάλλεται στην Φορολογικός επίτροπος.
- Οι συνεισφορές του ΓεΣΥ στα ενοίκια που εισπράττει ένα άτομο από πηγές εντός της Κύπρου από άλλο άτομο και για τις οποίες δεν γίνεται καμία έκπτωση σύμφωνα με την παράγραφο 6, πληρώνονται στον φορολογούμενο από το άτομο που λαμβάνει τα ενοίκια.
- Οι συνεισφορές του ΓεΣΥ στο εισόδημα από το εξωτερικό ή σε οποιοδήποτε άλλο εισόδημα που δεν αναφέρεται παραπάνω, πληρώνονται από το άτομο που τις λαμβάνει στον φορολογούμενο.
- Σημειώνεται ότι το συνολικό ποσό του ετήσιου εισοδήματος ενός ατόμου στο οποίο καταβάλλονται εισφορές στο ΓεΣΥ είναι 180.000 ευρώ.
- Αναμένεται ότι θα παρασχεθεί πρακτικότερη καθοδήγηση όσον αφορά την αφαίρεση και την πληρωμή των παραπάνω εισφορών στο ΓεΣΥ.
Σημαντική σημείωση: Το παρόν άρθρο έχει προετοιμαστεί για γενικές οδηγίες για θέματα που ενδιαφέρουν μόνο και δεν αποτελεί επαγγελματική συμβουλή. Δεν πρέπει να ενεργείτε με βάση τις πληροφορίες που περιέχονται σε αυτή τη δημοσίευση χωρίς να λαμβάνετε συγκεκριμένες επαγγελματικές συμβουλές από ειδικευμένο λογιστή.